Eşim benden habersiz ortak evimizi veya arabamızı satabilir mi?

Evğer ev 'Aile Konutu' ise (üzerinde şerh olsun veya olmasın) eşiniz sizin açık rızanız/imzanız olmadan o evi başkasına satamaz, bankaya ipotek bile edemez. Ancak araçlarda aile konutu koruması olmadığı için, araç kimin üzerineyse teknik olarak satabilir. Bu noktada 'mal kaçırma' şüphesi varsa derhal aile mahkemesinden İhtiyati Tedbir (satılamaz şerhi) talep edilmelidir.

Boşanma lafları geçmeye başladıktan hemen sonra eşim abisinin üzerine evleri devretmiş, ne yapabiliriz?

Bu, Türk Borçlar Kanunu ve Medeni Kanun kapsamında klasik bir Muvazaa (Danışıklı Dövüş / Mal Kaçırma) işlemidir. Mahkemeye başvurularak hem abisinin hesaplarında o evin güncel değerini ödeyecek kadar bir para hareketi olmadığı kanıtlanır, hem de devir iptal edilerek mal tekrar eşin malvarlığına dahil edilir.

Banka hesabındaki o güne kadar biriken tüm parayı boşanmadan iki ay önce boşaltmış, paramı alabilir miyim?

Evet. Eş, sırf diğer eşin 'Katılma Alacağı' oranını azaltmak için banka hesabındaki parayı gizlemiş, başkasına EFT yapmış veya elden çekmişse; Türk Medeni Kanunu'nun 'Eklenecek Değerler' (TMK 229) maddesi uyarınca o para hesapta duruyormuş gibi farz edilir ve hesaplamaya eklenir. Karşı taraf o paranın yarısını size cebinden ödemek zorunda kalır.

Malları kaçırmaması için önceden tedbir koydurmak paralı mıdır, ne kadar sürer?

Boşanma davası ve mal rejimi davası açılarak anında İhtiyati Tedbir talebinde bulunulur. Aile Mahkemelerinde tedbir talepleri esastandır ve harca tabi büyük bir masrafı yoktur. Ciddi bir hukuki dilekçeyle (tapu/plaka bilgileriyle) başvurduğunuzda, mahkeme 1-2 gün içinde ilgili tapu ve trafik tescil sicillerine (e-Devlet üzerinden) anında satış kısıtı düşer.

Eşim sahibi olduğu limited/anonim şirket hisselerini de kaçırırsa ne olur?

Şirket hisseleri ve o şirketin kar payları, eğer evlilik sürecinde emeğe/çalışmaya dayalı elde edildiyse 'Edinilmiş Mal' statüsündedir. Şirket hisselerini sırf boşanma arifesinde ortağına veya başka güvendiği bir isme yalandan devretmesi halinde yine 'Tasarrufun İptali' davası açılarak Ticaret Sicil kayıtlarındaki devir durdurulur ve şirket değerlemesi üzerinden alacağınız tahsil edilir.

Danışıklı (muvazaalı) işlemler için zaman aşımı var mıdır?

Evet. TMK m. 229 gereği, '1 Yıl İçinde Yapılan Karşılıksız Kazandırmalar' doğrudan hesaba katılırken, mal kaçırma kastiyle yapılan devirlerde (muvazaa) süre şartı gözetilmeksizin dava açılabilir. Ancak Tasarrufun İptali gibi bazı icra/iflas temelli davalarda 5 yıllık hak düşürücü süreler olduğu için olayı fark eder etmez yasal yola başvurmak elzemdir.

Boşanmada Eşten Mal Kaçırma ve İptal Davaları

İçindekiler

Boşanmada Mal Kaçırma (Muvazaa) Nedir?
Uygulamada En Sık Görülen Mal Kaçırma Taktikleri
Banka Hesabının Boşaltılması (TMK Eklenecek Değerler)
Tapu ve Ruhsat Devirlerinin İptali (Muvazaa Davası)
Aile Konutunun Habersiz Satılmasına Karşı Koruma
Acil Önlem: İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Alınır?
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Boşanma sürecinin en tehlikeli, agresif ve telafisi en zor aşamalarından biri, ilişkisi kopma noktasına gelen eşlerden birinin, "Boşanırsam ona hiçbir şey bırakmayacağım" düşüncesiyle hukuki hilelere başvurup evlilik birliği içindeki mevcut malvarlığını başkalarına devretmesidir.

Halk arasında "eşten mal kaçırma" olarak bilinen bu durum; taşınmazların (ev, arsa, araba) kağıt üzerinde üçüncü şahıslara satılmış gibi gösterilmesi, ortak banka hesaplarındaki paraların nakit çekilerek veya EFT yoluyla akrabalara gönderilmesi yoluyla yapılır. Profesyonel boşanma avukatlığı pratiğimizde, davanızı açmadan önce atacağımız ilk stratejik adım, tam olarak karşı tarafın malları devretmesini engellemek üzere mahkemeden acil şerhler almaktır.

Boşanmada Mal Kaçırma (Muvazaa) Nedir?

Muvazaa, kelime anlamı olarak "Danışıklı Dövüş" demektir. Mal kaçıran eşin, bir akrabası, dostu veya ortağı ile görünürde gerçek bir "satış" sözleşmesi yapmış gibi tapuda imza atması, ancak gerçekte herhangi bir para alışverişi bulunmaksızın sadece malı sizden (Katılma Alacağından) uzaklaştırma kastıyla hareket etmesidir.

Türk Medeni Kanunu'na ve Türk Borçlar Kanunu'na göre, sadece mal kaçırma kastıyla yapılan (muvazaalı) işlemlerin hiçbir hükmü yoktur. Satın alan kişi (3. şahıs) bu durumu biliyorsa veya bilmesi gereken bir kişiyse (örneğin eşinizin kardeşi, iş ortağı veya annesi ise), mahkeme bu satış işlemini 'İyi Niyet' kuralları ile bağdaşmadığı için Geçersiz (Batıl) sayar.

Uygulamada En Sık Görülen Mal Kaçırma Taktikleri

Sık Karşılaşılan Mal Kaçırma Senaryoları

Akrabaya Satış (Tapu)

Senaryo: Koca, boşanma ihtarı çekilmeden 1 ay önce evi, amcasının oğluna normalde 10 Milyon iken tapuda 1 Milyona gösterip devreder.
Tespit: Alıcının banka hesaplarında böyle bir para hareketi olmadığı ispatlanarak devir iptal edilir.

Sahte Senet / İcra

Senaryo: Borcu olmamasına rağmen eş, kendi ortağına yüksek bedelli (Örn: 5 Milyon TL) bir 'sahte borç senedi' imzalar. Ortak da icra işlemi başlatıp arabalara/eve haciz koydurur.
Tespit: Ticari hiçbir bağ (fatura, hizmet) olmadığı, senedin sırf eşin maldan %50 almasını engellemek için danışıklı icraya koyulduğu İcra Hukuk Mahkemelerinde kanıtlanır.

Banka Hesabının Boşaltılması (TMK Eklenecek Değerler)

Bazen gayrimenkul veya araç satışı söz konusu olmaz; çünkü tüm birikim (nakit para, altın fonu, hisse senetleri) eşin şahsi banka hesabındadır. Boşanma krizi başladığında uyanık eş, bankadaki parasını hızlıca diğer hesaplarına, kripto paralara veya nakit çekim yoluyla elden saklamaya çalışır.

Türk Medeni Kanunu Madde 229 (Eklenecek Değerler) burada devreye girerek mükemmel bir hukuki kalkan oluşturur. Bu maddeye göre: Bir eşin, diğer eşin 'katılma alacağını (payını)' azaltmak kastıyla yaptığı tüm devirler veya boşanma davasından önceki 1 YIL içinde yaptığı karşılıksız aktarımlar (örneğin durduk yere annesinin hesabına yolladığı 2 Milyon TL); boşanma mal paylaşımı hesaplamasında HESAPTA DURUYORMUŞ GİBİ KABUL EDİLİR.

Yani eşiniz hesabı boşaltsa bile, bilirkişi raporuyla o geçmiş para hareketi tespit edildiğinde; mahkeme diğer eşe "Bu paranın hesaptan haksız çekildiği tespitle, yarı bedeli olan 1 Milyon TL'nin karşı tarafa ödenmesine" karar verir. Olan mal kaçıran kişiye olur; zira parayı yok etse bile cebinden yeni bir para bularak bu borcu ifa etmek zorundadır.

Acil Önlem: İhtiyati Tedbir Kararı Nasıl Alınır?

Tüm bu iptal davaları, bedel tespiti ve muvazaa davaları 3-4 yıl gibi uzun yargılama sürelerine tabidir. Malı bir üçüncü kişiye, o kişinin de bir dördüncü kişiye devretmesi; işin içinden çıkılamaz bir hal almasına (İyi Niyetli Üçüncü Kişi Korunması) neden olabilir.

Bunu önlemek için yapılacak İLK VE EN ÖNEMLİ iş: Muvazaa riskini sezdiğiniz anda avukatınızla görüşüp, mahkemeden "İhtiyati Tedbir" kararı aldırmaktır.

Avukat, boşanma ve/veya mal rejimi tasfiyesi davası ile birlikte anında 'Tedbir' talepli UYAP üstünden başvuruyu yapar.
Hakim, eğer şüpheyi (haklılık payını) güçlü görürse, karşı tarafa henüz tebligat bile gitmeden 1-2 gün içinde tapu ve trafik sistemlerine elektronik şerh düşer.
Böylece eş, evi satmak için tapuya gittiğinde sistem "Mahkeme kararıyla satılamaz" uyarısını verir.

Aile Konutunun Habersiz Satılmasına Karşı Koruma

Mevzuattaki en güçlü koruma mekanizmalarından biri "Aile Konutu Şerhi"dir. Birlikte yaşadığınız, hayatınızın merkezine kurduğunuz eve "Aİle Konutu" denir ve tapu kimin üzerine olursa olsun, Türk Medeni Kanunu (TMK M. 194) gereğince diğer eşin imzası (açık rızası) olmadan Aile Konutu devredilemez, satılamaz veya bankaya ipotek ettirilemez.

Tapuda Şerh Yoksa Bile Geçersizdir!

Toplumda, "Tapuda Aile Konutu Şerhi yazdırmamıştım, evi satabilir" şeklinde çok yanlış bir inanç vardır. Yargıtay der ki: Tapuda şerh OLMASA BİLE o evin fiilen aile konutu niteliği taşıdığı (fatura kayıtları, ikametgah vb.) ortadaysa; satın alan müteahhit veya vatandaş durumu araştırmamakla kusurludur ve yapılan satış işlemi doğrudan Tapu İptal Davası ile GERİ ALINABİLİR.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Eşim benim arabamı veya motosikletimi benden habersiz satabilir mi?

Eğer araç sizin üzerinize kayıtlıysa kesinlikle noterden satamaz. Ancak araç onun üzerine kayıtlıysa ve o kendi aracını satarsa, hukuken satışı yapabilir. Çünkü taşınmazlardaki (evlerdeki) 'Aile Konutu' koruması araçlar için geçerli değildir. Satışı engellemenin tek yolu, mahkemeye başvurup plaka üstüne 'Tedbir' koydurmaktır.

Boşanma öncesi evler abisinin üstüne yapılmış (mal kaçırılmış). Dava ile geri alabilir miyiz?

Kesinlikle evet. Kardeşe, amcaya, anne/babaya yapılan satışlar Yargıtay'ın en klasik 'Muvazaa (Mal Kaçırma)' karinelerinden biridir. Zira hiç kimse durduk yere iç oturduğu evi abisine satmaz. Mahkemedeki 'Tasarrufun İptali / Muvazaa' davalarında kardeşin banka hesabından 10 milyon lira çıkmadığı ispatlandığında o ev sanki hiç el değiştirmemiş gibi yeniden mal paylaşımına (veya eski eşin üstüne) dahil edilir.

Eşim sahibi (ortağı) olduğu Limited/Anonim Şirket hisselerini başkasına devrederse hakkım kaybolur mu?

Hayır kaybolmaz. Şirket hisseleri eğer evlilik birliği (2002 sonrası) kurulduysa Edinilmiş Mal kapsamındadır. Ortağa sırf göstermelik bedelsiz şekilde devredilmesi durumunda Ticaret Mahkemesi ve Aile Mahkemesi kanalıyla devir durdurulur, Ticaret siciline bloke konur ve şirketin aktif/pasif değerlemesi çıkarılarak payınız zorla tahsil edilir.

Hesabını Boşaltan Eşten parayı geri almak ne kadar sürer?

Eşiniz o parayı ister borsaya aktarsın, ister elden çeksin; banka sistemindeki dekont geçmişi 'HTS veya Müzekkere' yoluyla bir haftada mahkemede görüntülenir. TMK 229 uyarınca bu mal kaçırma niyeti kabul edilir ve davanın bittiği süre sonunda faiziyle icraya konulur. Yargılama genelde Boşanma davası kesinleştikten sonra Mal Rejimi davası içinde en az 1-2 yıl sürer.

Malları kaçırmaması için önceden mahkeme tedbiri koydurmak paralı mıdır, ne kadar harç yatar?

Aile Mahkemelerinde boşanmaya veya mal paylaşımına yönelik ihtiyati tedbir talepleri, normal Asliye Hukuk davalarının aksine 'maktu (sabit)' ve çok cüzi bir harca tabidir. Asıl önemli olan, malın bedelini peşin peşin devlete yatırmak gibi ağır masraflar (teminatlar) olmaksızın, salt şüpheyi haklı çıkaracak hukuki dilekçe ile bu blokelerin koydurulabilmesidir.

Karşı Tarafın Hukuki Hilelerine İzin Vermeyin

Boşanma lafları edilen bir yuvada, eşiniz malvarlıklarını eksiltme, nakit parayı kripto hesaplara gönderme veya tapuları akrabalara devretme hazırlığındaysa hiç zaman kaybetmeden Gecikmesiz İhtiyati Tedbir mekanizmalarını işletmeniz gerekir. Hileli devirleri durdurmak ve iptal etmek (Muvazaa Davası) için hukuki danışmanlık talep ediniz.

Tedbir Kararı Almak İçin İletişim 0538 726 29 68

Yazar Hakkında: Avukat Emre Sevimli

İstanbul Barosu | Sicil No: 76590

Bu makale; Türk Medeni Kanunu'nun (TMK m.229) eklenecek değerler ile Türk Borçlar Kanunu'ndaki muvazaa prensipleri sentezlenerek, boşanma davaları öncesinde yaşanan sahte tasfiye ve mal kaçırma senaryolarına mani olmak maksadıyla Av. Emre Sevimli tarafından detaylı içtihatlar ışığında kaleme alınmıştır.